ساختار های ذهنی و انتخاب اقتصادی

این مساله که ما با مساله مدرنیته (و نه مدرنیسم ) چگونه برخورد میکنیم مساله ای است که در سطح ادبیات اقتصادی ادبیات نظری قوی دارد. برخلاف تصوری که در میان برخی دوستان خوب اقتصاد خوانده وجود دارد توجه به  آثار  ساختارهای  ذهنی  افراد امرزه مورد تاکید زیاد قرار دارد.  هرگاه  که  به  مساله ساختارهای ذهنی فکر میکنم ناخود آگاه به یاد این  عبارت  معروف که " تو آنی که در پی آنی"  یا این عبارت که  "ای برادر تو خود همه اندیشه ای" می افتم. گویی رفتارهای انسانها با توجه به آنچه که به آن می اندیشند شکل  میگیرد. حال اگر  ساختار اندیشه ای انسانها در یک جامعه به گونه ای باشد، شکل گیری  منافع  و  هزینه ها  به  گونه ای  و  اگر ساختار مذکور به شکل دیگری باشد، شکل گیری منافع و هزینه ها به شکل  دیگری خواهد بود. شاید یک  مثال  برای روشن  شدن  موضوع  بد نباشد . مثلا در  جوامع  مردم سالار، از نظر ساختار ذهنی مردم پذیرفته اند که حداکثر شدن منافع در  گرو دمکراسی است ولی در جوامع غیر مردم سالار مردم به لحاظ ذهنی چیز دیگری را قبول کرده اند. مثال دیگر در این حوزه بحث قانون گرایی است .  مثلا در  جوامع قانون  گرا مردم به لحاظ ذهنی اهمیت قانون را در حداکثر  شدن  منافع  خود  قبول  کرده  اند و  این در رفتارهایشان مشهود است و لی در جوامع  قانون  گریز  ساختارذهنی دیگری شکل گرفته است . همین  مساله  باعث شده تا بدلیل  همه گیر شدن این ساختار  ذهنی  یعنی قانون گریزی در جوامع، هزینه نهایی التزام به قانون از درآمد نهایی آن بیشتر شود و پایبندی به قانون بصرفه نباشد .  در  بسیاری  از  موارد  عدم پایبندی به مقررات مالیاتی آنقدر منافع  ایجاد  میکند  که  (بخاطر رفتارهای عاقلانه)  ،  فرار مالیاتی بر پرداخت  مالیات ارجحیت میابد. ادبیات نظری تحلیل با این سبک  را اولین  بار  دریکی از کتابهای آلبرت هیرشمن ملاحظه نمودم .  در سالهای  اخیر نیز  اقتصاد دانان نهادگرای جدید  مساله هزینه و فایده ای را که در ادبیات  اقتصاد  خرد  آموزش داده  میشود را  بسیار زیاد وارد تحلیل های اجتماعی نموده اند به نحوی که چگونگی انتخابهای  اجتماعی افراد را در خصوص دمکراسی ، التزام به قانون ، اتزام  به  مسایل  اخلاقی و ... را بااین شیوه از تحلیل بررسی مینمایند. حتما خواننده  محترم بر این نکته اشراف نسبی یافته است که دراین نوشتار سعی نمودیم تا از موضع چگونگی ساختار ذهنی انسانها به بررسی رفتارها در عرصه فرهنگ اجتماعی و آثار آن بر انتخاب اقتصادی بپردازیم. بااین همه ، سخن در این حوزه بسیار است.تا بعد...